Monday, 12 June 2017

(ગઝલને પ્રાણવાયુ સાથે સરખાવનાર કવિ મનોજ ખંડેરિયાના સ્મરણ અને વંદન સાથે એક રચના)

મેં ઘણી વાર એ વિચાર્યું છે;
કે વિચારીને કોણ ફાવ્યું છે?

ક્યાં સમય પાસે કાંઈ માંગ્યું છે?
ભાગમાં આવ્યું એ સ્વીકાર્યું છે;

આંગળી ઝાલી કોઈની ચાલ્યા!
એટલે આટલે અવાયું છે;

દોસ્તોના ખભા મળ્યા એથી,
મન મૂકીને રડી શકાયું છે;

કાંકરા નાખતા રહ્યા લોકો!
તળ એ કારણથી ઊંચું આવ્યું છે;

આંકવું મૂલ્ય એનું રહેવા દો!
પોત છે શબ્દનું, સવાયું છે;

એ જીવાડે છે રોજ આપણને,
આ ગઝલ છે કે પ્રાણવાયુ છે?

દાદની બહુ અપેક્ષા ના રાખો;
આ બધું પહેલા પણ લખાયું છે.

: હિમલ પંડ્યા
એમ ચારેકોર ચર્ચાઈ ગયો,
વાંક ન્હોતો પણ વગોવાઈ ગયો!

આપણો કહેવાતો એ સારો સમય,
ક્યાંક આડે હાથ મૂકાઈ ગયો!

જીંદગીભરનો કરેલો વાયદો,
એક સપનું થઈને સચવાઈ ગયો!

પીઠ પાછળ હાથ જે ફરતો હતો,
એક કપરી પળમાં પરખાઈ ગયો!

જીંદગી! જીવવું તને ભારે પડ્યું!
હું અમસ્તો સાવ અંજાઈ ગયો;

શ્વાસ નામેરી હવાને સંઘરી,
દેહનો ફુગ્ગો ય ફૂલાઈ ગયો!

"પાર્થ" આ ભીતર વલોવાતો ડૂમો,
શબ્દના હોવાથી સચવાઈ ગયો!

: હિમલ પંડ્યા
આ દશા સાચું કહું? સ્હેજે ય પરવડતી નથી,
પીડ હોવાની હવે કેમે કરી ટળતી નથી;

એક દરિયાને બધી યે વાતમાં વાંધો પડે!
તંગ આવીને નદી એમાં હવે ભળતી નથી;

રેલના પાટા સમી બે જીંદગી દોડી રહી!
જોજનો કાપે, પરસ્પર કોઈ દિ' અડતી નથી;

એક ઈચ્છાને ખબર નહિ રોગ શો લાગુ પડ્યો!
છે પથારીવશ, હવે સ્હેજે ય સળવળતી નથી;

પાંપણોની પાર એક કૂવો હતો, ડૂકી ગયો!
આંખ સૂકાતી રહી કે હું? ખબર પડતી નથી;*

જીવવાનું હોય ત્યારે જીંદગી ઓછી પડે!
ને કરું જો આશ મરવાની, તો એ ફળતી નથી.

: હિમલ પંડ્યા 

* તરહી મિસરો : કવિ મનોજ ખંડેરિયા
વાત જાહેર ખાનગી થઈ ગઈ;
આંખ આ જ્યારથી નદી થઈ ગઈ!

ચાંપ સ્મરણોની સ્હેજ દાબી ત્યાં-
તો હૃદયમાંહે રોશની થઈ ગઈ;

એક પીડા હતી સદા સંગે,
તું મળી ને એ વેગળી થઈ ગઈ!

વારતા આ તમારી ને મારી,
આજ જોડાઈ, આપણી થઈ ગઈ!

એમ તેં પણ જતા જતા જોયું;
હા, હતી લાગણી, છતી થઈ ગઈ!

"પાર્થ" એવું તે શું ભળ્યું એમાં!
આ ગઝલ કાં ગળી-ગળી થઈ ગઈ?

: હિમલ પંડ્યા "પાર્થ"

Monday, 6 March 2017

આવવું, રહેવું અને પાછા જવું;
બોલ, આમાં ક્યાં છે કરવાનું નવું?
બસ, ખપી જાવાનો રસ્તો અે ય છે,
કોઈને ઉપયોગમાં આવી જવું!

જ્યાં સુધી રહીએ ચલણમાં ત્યાં સુધી,
આપણી પાસેનું ઉત્તમ આપવું;
દૂર રહીએ ઓળખી લીધા પછી,
ક્યાં સુધી લઈને ફરીશું ત્રાજવું?
કેમ? લોકેશન મળ્યું ના મેપમાં?
વૃધ્ધ પૂછે છે કરીને નેજવું!
હું અનુભવથી જ એ શીખી ગયો!
કે અનુભવ શીખવે - અે શીખવું.
: હિમલ પંડ્યા 
એટલું કામ આજે જ કરવાનું છે,
એ ન આવે તો સામેથી મળવાનું છે;
છો ને ખારો હો સાગર, નદીએ છતાં-
જીદ છોડી, જઈ એમાં ભળવાનું છે;
ખૂબ ઊંચે ચડી ગ્યા એ જોયું અમે;
લ્યો, હવે જાળવીને ઊતરવાનું છે!
કાંઈ સૂરજ બધાએ થવાનું નથી,
એક દીવો થઈને સળગવાનું છે;
તું કરે એમ થાવાનું હોયે પ્રભુ!
તો અહીં મારે શાને રઝળવાનું છે?
શ્વાસને જાણ કેવી? કે અંદર જઈ,
એક આંટો દઈને નીકળવાનું છે!
: હિમલ પંડ્યા
આમ પણ થાય ને અેમ પણ થાય છે,
જીન્દગી જો ને, ક્યાંથી ક્યાં લઈ જાય છે!
આપણું આપણાંમાં ન હોવું હવે,
આમ જુઓ તો ચોખ્ખું જ વરતાય છે!
ખાલીપાએ ખભે હાથ મૂકી કહ્યું;
જો, હું છું ને! પછી શાને મૂંજાય છે?
કોઈને જીતવાની અધીરાઈમાં,
જાતને સાવ હારીને બેસાય છે;
સાચવી રાખવાનું ગુમાવી દીધું!
આખરે ખૂબ મોડેથી સમજાય છે;
તું કહે છે કે શ્વાસો ઘણાં છે અને,
હું કહેતો રહું છું, સરી જાય છે;
કોઈ પીડા નકામી તો હોતી નથી,
આંસુ આવ્યે કવિતાઓ સર્જાય છે;
: હિમલ પંડ્યા